Türkiye'nin Tatlı Suları
  • Dünyada su kıtlığı sınırını tanımlamak için “Falkenmark su stres indisi” kullanılır. Bu indise göre kişi başı yılda 1700 m3 su düşen ülkeler yeterli suya sahip, kişi başı 1000-1700 m3 suya sahip olan ülkeler su stresi yaşayan, 500-1000 m3 suya sahip olan ülkeler su kıtlığı çeken, 500 m3 altında suya sahip olan ülkeler ise mutlak su kıtlığı içinde ülkeler olarak tanımlanır[1].

 

  • Türkiye’de yıllık ortalama yağış 643 m3 olup, bu miktar yılda ortalama 501 milyar m3 suya denk gelir. Bu suyun 274 milyar m3’ü toprak ve su yüzeyleri ile bitkilerden olan buharlaşma ve terleme yoluyla atmosfere geri döner, 69 milyar m3’lük kısmı yeraltı suyunu besler, 158 milyar m3’lük kısmı ise akışa geçerek çeşitli büyüklükteki akarsular vasıtasıyla göllere ve denizlere boşalır. Yeraltı suyunu besleyen 69 milyar m3’lük suyun 28 milyar m3’ü akarsular vasıtasıyla yüzeysel su varlıklarına katılır. Ayrıca, Meriç ve Asi nehirleri gibi komşu ülkelerden ülkemize sınır aşan sular olarak gelen yılda ortalama 7 milyar m3 su bulunmaktadır. Böylece, Türkiye’nin yıllık brüt yüzeysel su potansiyeli 193 milyar m3 olur. Fakat günümüzün teknik ve ekonomik şartlarında bu suyun 112 milyar m3’ü kullanılabilir2.

 

  • Türkiye’nin yıllık su akış miktarının yaklaşık yarısı 26 su havzasından beşinde (Fırat, Dicle, Doğa Karadeniz, Doğa Akdeniz ve Antalya) bulunur. Bu beş havzanın dışındaki 21 havza toplam su akışının geri kalan yarısını paylaşır. Suyun dağılımındaki bu dengesizlik, havzaların hizmet ettiği nüfus miktarlarının değişkenliği ile daha da derinleşir. Örneğin Türkiye nüfusunun %28’inin yaşadığı Marmara Havzası, toplan akışın sadece %4’üne sahip. Benzer şekilde Sakarya, Büyük Menderes, Ergene gibi havzalarda akış miktarı ve hizmet edilen nüfus arasında belirgin farklılıklar görülür2.
  • Günümüzde Çoruh, Ergene, Batı Akdeniz, Aras Havzaları “yeterli suya” sahipken, Susurluk, Gediz, Büyük Menderes, Batı-Orta Karadeniz, Seyhan, Ceyhan Havzaları “su stresi”, Sakarya Havzası “su kıtlığı”, Marmara ve Küçük Menderes Havzaları ise “mutlak su kıtlığı” çekiyor.[2]

 

 

[1] http://www.sustainabilityconsortium.org/wp-content/themes/sustainability/assets/pdf/whitepapers/2011_Brown_Matlock_Water-Availability-Assessment-Indices-and-Methodologies-Lit-Review.pdf

[2] Karşılı. C. 2011. Türkiye’nin Su Havzalarında Kişi Başına Düşen Su Miktarının Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Analizi. Anakara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Coğrafya Anabilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi. Ankara