Denizel Ekosistemler

Okyanuslarla kıtalar arasında farklı ekosistemler bandı uzanır. Bunlar yalnızca geçiş bölgesi olmayıp kendilerine has ekolojik özellikler taşırlar. Tuzluluk ve sıcaklık gibi fiziksel faktörler kıyıya yakın bölgelerde, okyanuslardakinden daha değişkendir. Ayrıca kıyı bölgeleri yiyecek bakımından çok zengin olduğu için burada yaşam da çok zengindir.

Okyanuslar dünya yüzeyinin %70’ini kaplar ve içinde dünyanın en büyük memelisi olan Mavi Balinanın da olduğu inanılmaz çeşitlilikteki yaşamı barındırır[1]. Dünyada yaşayan türlerin %50’sinin yaşamına destek verir.[2]

Okyanusların gezegenimiz için en önemli oksijen kaynağı ve en etkili karbondioksit yakalama ve depolama alanıdır.[3]

Denizel Ekosistemleri barındırdığı çeşitliliğe ve öneme göre şöyle sıralayabiliriz.

1.Haliçler

2.Mercan resifleri

3.Mangrov Ormanları

4.Deniz çayırı alanları

 

1.Haliçler: Nehrin denize kavuştuğu yerde veya kıyıya doğru giren bir körfezde olduğu gibi yarı kapalı su kitleleridir. Bu su kitlelerindeki tuzluluk derecesi, tuzlu su ile tatlı su arasında yer alır. Haliçler ve kıyıdan içeri doğru yer alan deniz kıyı ekosistemleri dünyadaki en verimli doğal sistemlerdir.

2.Mercan resifleri: Tropikal bölgelerde sıcak ve sığ sularla kaplı denizlerde yaygındır. Kıtaların kıyıları boyunca kilometrelerce uzunlukta ve deniz trafiğini engelleyen “kayalık” şeritler ada veya adacıklar halinde görülebilir. Mercanı oluşturan iki bileşen arasında bir çeşit ortaklık söz konusudur. Mercanın hayvan bileşeni olan polipler, denizlerde bol miktarda bulunan kalsiyum karbonatlı bileşikleri kullanarak, kendine kireçten oluşan bir ev yapar. Bitki bileşeni olan algler de hayvan bileşeninin vücudu içinde gelişir.

3.Mangrov Ormanları: denizler ile karaların kavuştuğu sulakalanlarda yetişen ve deniz suyu tuzluluğuna karşı dayanıklı olan mangrov bitkilerinin oluşturduğu bir ekosistemdir. Mangrov bitki türlerinin bazıları ağaç bazıları da çalı tipindedir. Mangrov bitkilerinin gövdeden çıkıp aşağı doğru uzanan ve çok sık olan destekleyici kökleri vardır. Bu ekosistemler tıpkı haliç ekosistemleri gibi balık ve karides yavrularının gelişip büyümesi için birer ‘kreş’ görevi yaparlar.[4]

4.Deniz çayırı alanları: Denizin ilk 50 m'ye kadar olan derinliklerinde, canlı yaşamı için en verimli bölgeleri oluştururlar.[5] Farklı yüzlerce omurgasız ve alg türüne ev sahipliği yapmaktadırlar. [6]

 

 

[1] Marine species, url: http://www.iucn.org/about/work/programmes/species/our_work/marine_species/

[2] Assadourian, E., ve Prugh, T. (Eds), 2013. Dünyanın Durumu 2013: sürdürülebilirlik hala mümkün mü? Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 607pp. Alıntı ,ç,n bkz. Bölüm 6: Sürdürülebilir Balıkçılık ve Denizler, s. 89

[3] Marine species a.g.y.

[4] Odum, E.P. ve Barret G.W., 2008. Ekolojinin Temel İlkeleri, Palme Yayınları, Ankara.

[5] Yeşil Atlas, url: http://yesilatlas.kesfetmekicinbak.com/deniz_ve_kiyi/00009/

[6] TUDAV, Deniz Çayırları, url: http://www.tudav.org/index.php/tr/akdeniz/289-deniz-cay-rlar