Su Kalitesi ve Su Kirliliği

Dünya üzerinde dokuz kişiden biri iyi kalitede içme suyuna erişemezken, üç kişiden biri hijyenik koşullara erişemiyor. Su kirliliği temel olarak insan,  endüstri ve tarım faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır[1].

Gelişmekte olan ülkelerin %80’i, kanalizasyonunu doğrudan su kaynaklarına akıtmaktadır. Sanayi, yaklaşık 300 – 400 milyon ton atığı sulara dökmektedir. Tarım faaliyetlerinde kullanılan gübrelerin neden olduğu kimyasal kirlenme, dünya yer altı su rezervuarlarını tüketmektedir.

Su kirliliği tipleri:

  • Yüzey sularının kirliliği - İnsan tüketimi sonucu karşımıza sıklıkla çıkan su şişeleri, plastikler ve diğer atık ürünler buna örnektir
  • Yer altı sularının kirliliği - Genellikle yüksek toksik madde içerikli kirleticiler, tarım ilaçları gibi kirleticilerin toprağın altına sızarak yer altı sularına karışması ile olur
  • Mikrobik kirlilik - Arıtılmamış suyun içerisindeki mikroorganizmaların sebep olduğu bir kirliliktir
  • Kimyasal kirlilik - Endüstriyel çiftlik ve enerji santrallerindeki seri üretime bağlı olarak su kaynakları ve dere kenarlarına fazlaca kimyasal akış olur. Metaller, çözücüler fabrikalardan suya verilir, suyu kirletir ve yaban hayatı zedeler

 

Su kirliliğinin nedenleri

Yüzey sularının kirliliği:

Gözle görülebilir kirliliktir. Nehir, göl ve okyanuslarımızda yüzen kirleticileri görebiliriz. İnsan tüketimi sonucu karşımıza sıklıkla çıkan su şişeleri, plastikler ve diğer atık ürünler buna örnektir. Bir diğer kirlilik de su yüzeyinde yüzen, suya ve yaşam alanlarını etkileyen yağ ve benzin atıklarından oluşan kirliliktir.[2]

Yeraltı suyu kirliliği

Kimyasal kirleticiler çoğunlukla yeraltı sularına erişerek burada belli bazı kirliliklere neden olmaktadır. Genellikle yüksek toksik madde içerikli kirleticiler, tarım ilaçları gibi kirleticilerin toprağın altına sızarak yer altı sularına karışması ile olur.

Mikrobik kirlilik

Arıtılmamış suyun içerisindeki mikroorganizmaların sebep olduğu bir kirliliktir. Kolera tifo gibi ciddi hastalıklara sebep olabilen zararlı bakteri veya virüslerdir.

Kimyasal Kirlilik

Endüstriyel çiftlik ve enerji santrallerindeki seri üretime bağlı olarak su kaynakları ve dere kenarlarına fazlaca kimyasal akış olur. Metaller, çözücüler fabrikalardan suya verilir, suyu kirletir ve yaban hayatı zedeler.

Kimyasal kirleticiler arasında organik veya inorganik bileşikler bulunmaktadır.

 

Organik su kirleticileri:

Deterjanlar

 

İnorganik su kirleticileri:                                 

  • Kükürt dioksit gibi asidik fabrika atıkları
  • Gıda işleme atıkları arasında yer alan amonyak
  • Kimyasal fabrika atıkları
  • Gübrelerdeki azotlu ve fosforlu bileşikler
  • Ağır metaller
  • Çeşitli insan kaynaklı alüvyonlar

 

İri ölçekli kirleticiler ise gözle görülebilir maddelerin suya karışmasıyla oluşan fiziksel bir kirlilik türüdür. Özellikle su taşkınları veya fırtınalar sonucunda büyük maddeler su havzalarına geçebilir. Bu kirleticiler:

 

Herkes için içme suyu.

Herkesin güvenli içme suyuna erişiminin sağlanamıyor olması insani gelişiminin en büyük başarısızlıklarından biridir. 2010 itibariyle 780 milyon insan, yani toplam nüfusun onda birinden fazlası yemek pişirme, içme ve yıkanma gibi temel ihtiyaçlarını giderme amacıyla güvenli bir su kaynağından yoksundur. 780 milyon kişi için günde 20 litre su temin etmek küresel su kullanımının sadece %0.1’ine tekabül eder. Yeterli su var ancak güvenli suya evrensel olarak erişimi sağlayacak siyasi irade ve finansman son derece yetersiz. İyi haber ise bu alanda özellikle son yirmi yılda hatırı sayılır ilerleme kaydedilmiş olmasıdır. Bu süre zarfında 2 milyar kişi güvenli içme suyuna erişti. 2015’e kadar güvenli içe suyuna erişimi olmayan nüfusun oranını yarıya indirmeyi öngören Binyıl Kalkınma Hedefine (1990 rakamlarına göre) beş yıl önce, 2010 yılında ulaşılmış olundu. Ama hala birikmiş pek çok ihtiyaç var. Pek çok kararlı grup (BM ajansları, bakanlıklar, halk grupları ve STKlar) bu görevi tamamlamak için gayretle çalışıyorlar.[4]

 

 

[1] UN Water, 2013. Water Quality. url: http://www.unwater.org/fileadmin/user_upload/unwater_new/docs/water_quality.pdf Son erişim tarihi: 28-8-2015

[2] http://www.waterbenefitshealth.com/types-of-water-pollution.html

[3] Wikipedia katılımcıları, 2015. Su kirliliği. Vikipedi, Özgür Ansiklopedi. Erişim tarihi 12:11, Ağustos 28, 2015 url://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Su_kirlili%C4%9Fi&oldid=15575594.

[4] Assadourian, E., ve Prugh, T. (Eds), 2013. Dünyanın Durumu 2013: sürdürülebilirlik hala mümkün mü? Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 607pp. Alıntı ,ç,n bkz. Bölüm 6: Sürdürülebilir Balıkçılık ve Denizler, s. 89