Sulak Alan Ekosistemlerinin Önemi
  • Binyıl Ekosistem Değerlendirmesi’ne katılan bilim insanları 2005 yılında sadece sulak alanların su arıtma, sel önleme ve diğer hizmetler sayesinde ekonomiye 200 ila 940 milyar dolar kazandırdığı hesaplandı.[1]

2012 yılında karasal sulak alanlardan yakalanan ürün 11.6 milyon tona yaklaştı.[2]

 

  • Sulak Alanların sağladığı hizmetler:

  • Tedarik: Sulak alanların insan refahını etkileyen en önemli iki faydası balık tedariği ve içme suyu elde edilebilmesidir. Sulak alanla ilişkili kıyı su balıkçılığı yerel ve ulusal ekonomi için ayrıca önemli katkılar sağlar. Kıyı sularında yapılan balıkçılık tek başına bürüt yıllık 34 milyar dolar dünya üretimine katkı sağlar. [3]
  • Sulak alanlar tarım ve hayvancılık yapılmasına imkân sağlar. Örneğin pirinç 3 milyar insan için temel besin kaynağıdır ve doğal ya da yapay sulak alanlarda yetiştirilir. Dünya üzerinde pirinç üretimi yapılan alan 153 Mha’dır (miyonhektar). Bu da tarıma elverişli arazilerin %10’una denk gelir. [4]
  • Hem kıyısal hem de karasal sulak alanlar su döngüsünü önemli derecede etkilerler ve böylece insanlar için içme suyu, enerji, ulaşım gibi hizmetleri sağlar.
  • İnsan kullanımı için başlıca tedarik hizmeti içerisinde göllerin, nehirlerin, turbalıkların ve derin olmayan yer altı sularının bulunduğu karasal sulak alanlardan gelir. Yer altı suları sıklıkla sulak alanlar vasıtasıyla tekrar tekrar dolarlar, bu su tedariğinde önemli bir rol oynar, yaklaşık 1.5-3 milyar insan kaynak olarak bu içme suyuna bağımlıdır.
  • Sulak alanların insan refahı ile bağlantılı olan diğer faydaları ise şöyledir.

 

  • Düzenleyici:
    •  Su arıtımı ve atıkların toksinlerden arındırılması: Sulak alanlar ve özellikle turbalıklar büyük çeşitli çöp ürünlerinin işlenmesinde ve toksinlerden arındırılmasında büyük bir rol oynar. Çoğu sulak alanın %80den fazla nitrat konsantrasyonunu azalttığı bulunmuştur.

İklimi düzenler: Sulak alanlar havada büyük oranda bulunan sabit karbonun tutulma ve salınması vasıtasıyla küresel iklim değişikliğinde çok önemli oynar. Örneğin dünya üzerinde yaklaşık %3-4 oranında alan kaplayan turbalıklar yaklaşık olarak 540 milyar ton (gigaton) karbondioksiti tutarlar.

İklim değişikliğini azaltma: Taşkın ovaları iklim değişikliğinin olumsuz etkilerine karşı fiziksel tampon oluşturulmasında kritik rol oynarlar. [5]

  • Kültürel hizmetler:
    • Sulak alanlar dikkate değer estetik, eğitici, kültürel, ve ruhani fayda sağlarlar. Karasal ve kıyısal sulak alanlarda yapılan hobi balıkçılığının (Recreational fishing) kayda değer geliri vardır. Örneğin Amerika’da 35-45 milyon insan hobi balıkçılığı yapar ve toplamda her yıl 24-37 milyar dolar para harcanır. [6]
  • Destekleyici: Sulak alanlardaki biyoçeşitlilik sulak alanların sağladığı diğer önemli faaliyetlerin sağlıklı işlemesini sağlar.
    • Sulak alanların işlev ve değerlerinin anlaşılmasında etkili olan etmenlerin başında fazla sayıda hayvan ve bitki türüne yaşama ve üreme ortamı sağlaması gelmektedir. Sulak alanlar, pek çok kuş türünün yanı sıra, çok sayıda tatlı ve tuzlu su balığının da yaşam döngüsünde önemli bir yer tutmaktadır. Birçok kuş türü, hem göçleri sırasında dinlenme ve barınma yeri olarak hem de yırtıcılardan korunmak için sulak alanlardan faydalanmaktadır. Çoğu sulak alan balıklar için yumurtlama, barınma ve avlanmadan korunma ortamı olarak hizmet etmektedir. Hem karada hem suda yaşayabilen hayvan türleri için üreme ortamı olarak kullandıkları sulak alanlar, birçok memeli ve nesli azalmış ve tehlikede olan canlı türlerini barındıran ekosistemlerdir.[7]

 

 

[1] Assadourian, E., ve Prugh, T. (Eds), 2013. Dünyanın Durumu 2013: sürdürülebilirlik hala mümkün mü? Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 607pp. Alıntı ,ç,n bkz. Bölüm 6: Sürdürülebilir Balıkçılık ve Denizler, s. 89

[2] FAO, The State of World Fisheries and Aquaculture 2014 url: http://www.fao.org/3/d1eaa9a1-5a71-4e42-86c0-f2111f07de16/i3720e.pdf

[3] Millennium Ecosystem Assessment, 2005. Ecosystems and Human Well-being:Synthesis.Island Press, Washington, DC., 155pp.  url: http://www.millenniumassessment.org/documents/document.356.aspx.pdf Son erişim Tarihi: 1-9-2015

[4] McCartney, M.; Rebelo, L-M.; Senaratna Sellamuttu, S.; de Silva, S. 2010. Wetlands, agriculture and poverty reduction. Colombo, Sri Lanka: International Water Management Institute. 39p. (IWMI Research Report 137). doi:10.5337/2010.230url: http://www.iwmi.cgiar.org/Publications/IWMI_Research_Reports/PDF/PUB137/RR137.pdf

[5] McCartney, M.; a.g.y.

[6] FAO, The State of World Fisheries and Aquaculture 2014 url: http://www.fao.org/3/d1eaa9a1-5a71-4e42-86c0-f2111f07de16/i3720e.pdf

[7] Meriç, T. ve Çağırankaya, S., 2013. Sulak Alanlar. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Ankara, 160pp. url: http://www.turkiyesulakalanlari.com/wp-content/uploads/sulak-alanlar-kitab%C4%B1-bask%C4%B1-onay%C4%B1-i%C3%A7in.pdf Son erişim Tarihi: 3-9-2015